Burgemeester
De burgemeester is voorzitter van zowel het college van b. en w. als de gemeenteraad. Als voorzitter van het college heeft de burgemeester stemrecht. Zijn of haar stem kan zelfs de doorslag geven als de stemmen van de wethouders dat niet doen. Als voorzitter van de gemeenteraad heeft de burgemeester geen stemrecht. Hij of zij kan wel in de vergadering van de raad aan de discussie deelnemen.
Taken
De burgemeester is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en de veiligheid in de gemeente en heeft een aantal beheersmatige portefeuilles, bijvoorbeeld de bestuurlijke organisatie en automatisering.
Bovendien heeft hij of zij een aantal wettelijke zorgplichten en bevoegdheden, zoals de bevordering van de eenheid van het collegebeleid en de mogelijkheid om onderwerpen op de agenda van het college te zetten.
Daarnaast zijn veel burgemeesters actief in het promoten van hun gemeente.
Benoeming door de Kroon
In tegenstelling tot gemeenteraadsleden en wethouders wordt de burgemeester niet gekozen, maar benoemd door de Kroon, dat wil zeggen door de regering (koningin plus ministers) op voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Als er in een gemeente een vacature is, dan wordt een zogenoemde vertrouwenscommissie van de gemeenteraad ingesteld. Hierin zitten meestal de fractievoorzitters van alle partijen in de raad. De commissie stelt een lijst met eigenschappen op waaraan de nieuwe burgemeester zou moeten voldoen. Dat noemen we een profielschets. De vertrouwenscommissie voert daarna gesprekken met de kandidaten en doet vervolgens een voordracht aan de minister. Vrijwel altijd volgt deze de aanbeveling van de raad op. Formeel wordt de burgemeester dus benoemd, maar feitelijk wordt hij gekozen door de gemeenteraad.
De benoeming van een burgemeester geldt voor een periode van zes jaar. Als zijn ambtstermijn erop zit, gaat de gemeenteraad bekijken of de burgemeester de afgelopen jaren zijn werk goed heeft gedaan. De raad zal op basis van dit oordeel al dan niet herbenoeming aanbevelen. De gemeenteraad kan de burgemeester niet ontslaan, dan kan alleen de Kroon (de koningin en de ministers).