Taken
Voor de eigen inwoners
Een gemeente houdt zich bezig met zaken die rechtstreeks en uitsluitend van belang zijn voor de eigen inwoners. Daarbij hoort het leveren van een aantal diensten en het verstrekken van voorzieningen. Over veel zaken mag de gemeente helemaal zelfstandig beslissen. Maar de gemeente moet ook een aantal landelijke wetten uitvoeren. Dat noemen we medebewind. De laatste jaren heeft de gemeente wel meer ruimte gekregen om die wetten naar eigen inzicht uit te voeren.
Heel verschillende taken
De gemeente heeft veel verschillende taken. Maar gemeenten doen niet alles zelf. Neem het ophalen van huisvuil of het aanleggen van straten. De gemeente moet er voor zorgen dat het gebeurt. Maar het werk zelf is meestal uitbesteed aan particuliere bedrijven en organisaties. Een gemeente heeft taken op de volgende gebieden:
-
Burgerzaken
De gemeente houdt precies bij wie er in de gemeente wonen. Dat gebeurt in de Gemeentelijke basisadministratie (GBA). Ook geeft de gemeente allerlei officiële documenten uit, zoals een paspoort, een identiteitskaart en een rijbewijs. -
Openbare orde en veiligheid
De burgemeester in de gemeente heeft het gezag over de politie en de brandweer. Hij kan deze inzetten wanneer dat nodig is. Elke gemeente heeft ook een Algemene Plaatselijke Verordening (APV), waarin regels staan over bijvoorbeeld het afsteken van vuurwerk, de sluitingstijden van cafés en het plaatsen van bewakingscamera's. -
Economische zaken
De gemeente zorgt voor een goede bereikbaarheid van bedrijventerreinen en voor markten.De middenstand is gebaat bij mooie winkelstraten. -
Sociale zaken en werkgelegenheid
De gemeente is verantwoordelijk voor uitvoering van de Wet werk en bijstand (Wwb). Een gemeente zal proberen zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen. Wie niet in eigen levensonderhoud kan voorzien, krijgt een uitkering van de gemeente. De gemeente kan wel eisen stellen; ze kunnen bijvoorbeeld jongeren verplichten om werk voor de gemeente te doen. -
Welzijnsvoorzieningen en volksgezondheid
De uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is ook een taak van de gemeente. Deze wet regelt onder meer allerlei taken op het gebied van zorg voor de inwoners, bijvoorbeeld thuiszorg. Ook voor een rolstoel moet je bij de gemeente zijn. Gemeenten hebben voor dit soort aanvragen meestal een Wmo-loket. Daarnaast heeft elke gemeente een GGD, een gemeentelijke gezondheidsdienst. GGD's in een bepaalde regio werken vaak met elkaar samen. -
Onderwijs
De belangrijkste taak op het gebied van onderwijs is huisvesting van de scholen. Daarnaast geven gemeenten geld uit aan leerlingen die extra begeleiding nodig hebben. -
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting
Voor de inrichting van de gemeente moeten bestemmingsplannen worden gemaakt. In een bestemmingsplan legt de gemeente precies vast hoe een gebied er uit moet zien. Welk deel is bestemd voor huizen, welk deel voor natuur en welk deel voor bedrijven? De gemeente houdt ook toezicht op de woningbouw en maakt daarover afspraken met woningcorporaties. -
Verkeer en vervoer
Straten en wegen, voetpaden, parkeerterreinen en fietsroutes: allemaal zaken waarmee de gemeente veelvuldig te maken heeft. De gemeente moet zorgen voor aanleg en onderhoud. Om alle verkeer in goede banen te leiden, stellen veel gemeenten een verkeer- en vervoerplan op. Daarin staat welke straten voor doorgaand verkeer zijn bestemd, welke voor het lokale verkeer enzovoort. -
Milieu
Een andere belangrijke landelijke wet is de Wet milieubeheer. Deze regelt onder meer de gescheiden inzameling van huisvuil en de kwaliteit van de lucht. De gemeente zorgt voor uitvoering en naleving van de wet. De gemeente geeft onder meer milieuvergunningen uit aan bedrijven. -
Cultuur, sport en recreatie
Hierbij gaat het vaak om subsidies en het beschikbaar stellen van ruimten. We kunnen hierbij denken aan een schouwburg, maar ook aan sportvelden of een zwembad. Ook heeft de gemeente vaak de zorg voor een natuurgebied, waar mensen hun vrije tijd kunnen doorbrengen.