Participatie / Allochtonen / Gebruik v. stemrecht

Gebruik van stemrecht door allochtonen

Actief stemrecht: opkomst van allochtonen bij verkiezingen

Er is nooit landelijk onderzoek gedaan naar opkomst van allochtone kiezers, dus kunnen er ook geen landelijke trends genoemd worden. Wel zijn er onderzoeken gedaan naar opkomst in enkele steden, waaronder Amsterdam en Rotterdam. Tot aan 1994 steeg daar de opkomst onder allochtonen. Tussen 1994 en 2002 daalde de opkomst. Voor de legitimiteit van het politieke stelsel vindt men dat ongunstig, omdat ‘de politiek’ een afspiegeling zou moeten zijn van de hele samenleving. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2006 was de opkomst van allochtone kiezers weer hoger. In 2010 is er alleen onderzoek gedaan naar de opkomst van allochtone kiezers in Amsterdam. De opkomst bij de kiezers van Turkse afkomst is iets gedaald, bij de andere groeperingen is het nagenoeg gelijk gebleven.

Grafiek over de opkomst van allochtonen bij verkiezingen in Amsterdam

grafiek3

In Rotterdam is in 2010 geen onderzoek uitgevoerd naar de opkomst van allochtonen bij de verkiezingen in deze gemeente.

Passief stemrecht: allochtone volksvertegenwoordigers

Op lokaal niveau:

In 1978 werden de eerste twee allochtone raadsleden gekozen in Utrecht en in Den Haag. Sindsdien is het aantal allochtone raadsleden toegenomen. Het aantal allochtone raadsleden na de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 was 303 van de bijna 9400 raadszetels. Bij de verkiezingen van 2002 waren dat er nog 204, in 2006 302. Het aantal allochtone vrouwen in gemeenteraden is tussen 2006 en 2010 achteruitgegaan van 106 naar 87.Van de allochtone raadsleden is 29%,vrouw, in 2006 was dat nog 35%.

Van de 303 allochtone raadsleden die in 2010 in de gemeenteraden zijn gekomen, vormen de raadsleden van Turkse afkomst met 163 leden veruit de grootste groep. Ze worden gevolgd door Marokkanen (66), Surinamers (32) en Antillianen (7), Overig 35.

Grafiek over totaal allochtone volksvertegenwoordigers op lokaal niveau

Grafiek van allochtone volksvertegenwoordigers op lokaal niveau naar afkomst

Meer informatie en een overzicht van het aantal allochtonen in gemeenteraden na de verkiezingen in 2006 kunt u vinden in het onderzoek van het IPP: Diversiteit in gemeenteraden ”.

Op provinciaal niveau:
Het aantal leden van de Provinciale Staten is met de verkiezingen van 2007 teruggebracht van 764 naar 564. De verwachting was dat het aantal gekozen allochtonen in de Provinciale Staten minder zou worden. Dat blijkt niet zo te zijn. Vóór de verkiezingen van maart 2007 zaten er 24 allochtonen in de staten, na de verkiezingen 25. Verhoudingsgewijs is het aandeel allochtonen gestegen van 3% naar 4%.

In 2007 is voor het eerst een allochtone gedeputeerde benoemd, namelijk voor het CDA, in Noord-Brabant. De PvdA heeft door heel Nederland de meeste allochtone statenleden.

grafiek6

Voor meer informatie en voor een overzicht van allochtonen in provinciebesturen na de verkiezingen in 2007 kunt u het onderzoek van het IPP “ Vrouwen en allochtonen in provinciebesturen ” lezen.

Op nationaal niveau: de Tweede Kamer:

Het percentage allochtone Tweede Kamerleden is na de verkiezingen van juni 2010 flink gestegen ten opzichte van 2006: van 8% naar 11,3%. Het aantal allochtonen in het parlement is gestegen van 12 naar 17 personen: 9 mannen, 8 vrouwen. Het aandeel nietwesterse allochtonen in de Nederlandse bevolking is 11.2%. Allochtonen zijn dus, voor het 10eerst, evenredig vertegenwoordigd in de Tweede Kamer. Negen van de 17 allochtone Kamerleden zaten voor de verkiezingen van 2010 al in het parlement. Acht Kamerleden zijn er nieuw ingekomen.

Partij

Zetels

Allochtonen

CDA

21

2

PvdA

30

5

SP

15

2

VVD

31

1

PVV

24

1

GroenLinks

10

3

ChristenUnie

5

1

D66

10

2

PvdD

2

0

SGP

2

0

Totaal

150

17 (=11,3%)

Verdeling naar afkomst:

Land

Aantal

Man

Vrouw

Turkije

6

2

4

Marokko

5

4

1

Suriname

2

 

2

Ned.Antillen

2

1

1

Overige

2

2

 

Totaal

17

9

8

Grafiek van aantal allochtone leden van de Tweede Kamer naar afkomst

Er is in Nederland nog nooit een allochtone minister benoemd. In het kabinet-Balkenende I heeft de LPF een allochtone staatssecretaris geleverd: Bijlhout, vervolgens vervangen door Phoa. In het huidige kabinet-Balkenende IV levert de PvdA twee allochtone staatssecretaris: Aboutaleb en Albayrak. Inmiddels is Aboutaleb vertrokken, hij is burgemeester van Rotterdam geworden.
Voor meer informatie en voor een overzicht van allochtonen in de Tweede Kamer na de verkiezingen in 2006 kunt u het onderzoek van het IPP “ Vrouwen en allochtonen in de nieuw gekozen Tweede Kamer 2006 ” lezen.

Eerste Kamer
In de nieuwe Eerste Kamer in 2007 is het aantal niet-westerse allochtone senatoren hetzelfde gebleven, namelijk drie (4%).Twee ervan zitten in de fractie van de PvdA, een in de fractie van de SP. GroenLinks heeft daarbij in haar fractie nog een westerse allochtoon: Britta Böhler. Zij heeft ter wille van haar zetel in de Eerste Kamer het Nederlands staatsburgerschap aangevraagd, daarvoor moest zij haar Duitse nationaliteit opgeven.