Het kiesrecht
Iedere Nederlander van achttien jaar en ouder* kan stemmen bij verkiezingen voor het Europees Parlement, de Tweede Kamer, de Provinciale Staten en de gemeenteraad. Daarnaast mogen buitenlanders die ten minste vijf jaar legaal in Nederland wonen hun stem uitbrengen bij gemeenteraadsverkiezingen. Burgers van lidstaten van de Europese Unie (EU) hebben na vestiging in Nederland onmiddellijk stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen en verkiezingen voor het Europees Parlement.
Het recht om te stemmen noemen we actief kiesrecht. Het recht om gekozen te worden noemen we passief kiesrecht. In Nederland vallen het actief en het passief kiesrecht samen. Er gelden dezelfde eisen. Dat betekent dat iedereen die mag kiezen in principe ook gekozen mag worden. Buitenlanders die vijf jaar legaal in Nederland wonen mogen dus ook in de gemeenteraad worden gekozen. En burgers van de EU kunnen zich ook kandidaat stellen bij verkiezingen voor de gemeenteraad en het Europees Parlement. Hoe verkiezingen in hun werk gaan, is geregeld in de Kieswet.
* Regelmatig keert de discussie terug of de stemgerechtigde leeftijd moet worden verlaagd Lees daarvoor bijvoorbeeld het onderzoek ' Drank, brommers, dus ook stemmen? '.
Stemrecht voor de waterschappen
Waterschappen gaan uit van het democratisch beginsel “belang – betaling – zeggenschap”. Wie belang heeft bij het werk dat de waterschappen doen, betaalt belasting en heeft recht op vertegenwoordiging in het waterschapsbestuur. Op basis van dit beginsel hebben bewoners van een waterschapsgebied stemrecht. Daarnaast hebben grondbezitters, eigenaren van gebouwen en huizen, pachters en mensen die een bedrijfsgebouw in gebruik hebben stemrecht voor het waterschap.