Kiesstelsels in Europa

Alvorens deze vraag in de hiernavolgende dossiers te beantwoorden, is het zinnig om enigszins op de hoogte te zijn van de structuur van de Nederlandse staat en van de werking van ons kiesstelsel.

---

Discussie kiesstelsel weer actueel

De laatste dagen werd in de media het Nederlandse kiesstelsel weer besproken, bijvoorbeeld op de nieuwssite nu.nl . Voor wie daar nog wat meer over wil weten: in 2007 stelde het kabinet een wijziging van ons kiesstelsel voor. Om de gevolgen van verschillende kiesstelsels in beeld te brengen, heeft het IPP toen de website www.hoegaanwestemmen.nl ontwikkeld. Vanwege de huidige discussie heeft het IPP deze site weer online gezet. Bedenk bij het bekijken van de site dat deze gemaakt is in 2007.

Ga naar www.hoegaanwestemmen.nl

---

Nederland: gedecentraliseerde eenheidsstaat

Nederland wordt door politicologen omschreven als een 'gedecentraliseerde eenheidsstaat'. Kort samengevat ziet Nederland er als volgt uit:

1. Op centraal niveau kennen we één regering en één parlement (bestaande uit een Eerste Kamer en een Tweede Kamer). De Nederlandse regering heeft echter een groot aantal taken naar onderliggende bestuurslagen gedelegeerd.

2. De tweede bestuurslaag bestaat uit twaalf provincies, met hun eigen vertegenwoordigende (Provinciale Staten) en uitvoerende (Gedeputeerde Staten) organen.

3. De derde bestuurslaag wordt gevormd door de gemeenten, met eveneens vertegenwoordigende (gemeenteraad) en uitvoerende (college van burgemeester en wethouders) lichamen. De steden Amsterdam en Rotterdam zijn bovendien nog opgedeeld in stadsdelen cq. deelgemeenten (met hun eigen raden en besturen).

Alle genoemde representatieve organen worden gekozen volgens het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Zie voor een nadere omschrijving van al deze organen en genoemde begrippen het Politiek ABC

De afgelopen jaren zijn er discussies geweest over een herziening van ons kiesstelsel. Voorlopig gaan die herzieningen nog niet door. Wie wel graag wil weten wat er dan eigenlijk herzien moest worden, kan terecht in ons Dossier Kiesstelsel .

Andere Europese landen

En nu naar de andere Europese landen. Onze buurlanden, België en Duitsland, zijn federale staten , dat wil zeggen: het zijn federaties van meerdere deelstaten. Het verschil tussen een eenheidsstaat en een federale staat zit hem vooral in de ruimte die de lagere overheden in een eenheidsstaat enerzijds en de deelstaten van een federale staat anderzijds hebben om geheel zelfstandig beleid te voeren. Het is dus vooral een kwestie van macht: welk bestuursniveau heeft de macht om over een bepaald onderwerp een besluit te nemen? In federale staten hebben lagere bestuursorganen doorgaans meer macht dan in eenheidsstaten. Een Duitse deelstaat is dus zelfstandiger dan een Nederlandse provincie. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk zijn evenals Nederland gedecentraliseerde eenheidsstaten, maar toch weer heel anders ingericht.

Om te lezen hoe de staatsstructuur en de kiesstelsels in andere Europese landen in elkaar zitten, ga naar België , Duitsland , Frankrijk , het Verenigd Koninkrijk , Ierland , Spanje , Italië , Tsjechië , Zweden of Zwitserland . Er is ook een dossier over de Verenigde Staten van Amerika .